سیستم آموزش عالیه (دانشگاهی)

  • آموزش عالی

دانشگاههای ترکیه، نهادهای آموزشی جمهوری ترکیه هستند که پیرو اصول، قواعد و اندیشه آتاتورک (بنیانگذار جمهوری ترکیه) می باشند. دانشگاه ها، دانشکده ها، موسسات، مدارس آموزش عالی، هنرستان های هنری، مدارس آموزش عالی حرفه ای، آکادمی ها و کالج های پلیس و ارتش و مراکز تحقیقی - کاربردی به عنوان موسسات آموزش عالی در نظر گرفته می شوند. دانشگاه ها، دانشکده ها و موسساتی که ارائه دهنده آموزش عالی چهار ساله هستند براساس قانون تاسیس می شوند، در حالی که مدارس حرفه ای، هنرستان های هنری، آکادمی ها و سایر نهادهای ارائه کننده آموزش عالی دو ساله، توسط شورای آموزش عالی (YÖK) تأسیس می شوند. دانشگاه ها هم تحت نظارت این شورا هستند و برنامه های آموزشی آنها باید به صورت مداوم و مستمر از سوی شورا تائید گردد. شورای آموزش عالی یک هیئت امنای ملی کاملاً مستقل و متشکل از افراد معتمد بدون هیچگونه وابستگی سیاسی و حکومتی است. دانشگاه ها دارای رئیس دانشگاه، رئیس دانشکده، شورا، هیئت های اداری و همچنین انجمن دانشجویی هستند. آموزش در دانشگاه ها، به طور کلی به زبان ترکی است، اما در برخی از دانشگاه ها از انگلیسی، فرانسوی و آلمانی نیز به عنوان زبان تدریس استفاده می شود.

هدف از آموزش عالی ترکیه این است که دانشجویان مطابق با علایق و مهارت هایشان، منطبق با سیاست علمی کشور و با توجه به نیاز جامعه به نیروی انسانی واجد شرایط، در چندین سطح تعلیم داده شوند تا بتوانند با انجام تحقیقات در زمینه های علمی و تهیه مستندات مربوطه، پیشرفت علم و فناوری کشور را تسهیل نموده، تحقیقات و آزمایشات مورد درخواست دولت را انجام داده و در خصوص نتایج آنها اظهار نظر نمایند. همچنین با نشر و درج یافته های علمی در قالب کتبی یا شفاهی، باعث افزایش سطح اطلاعات و دانش عمومی جامعه، روشنگری مردم و آموزش غیر رسمی آنها شوند.

پس از دبیرستان، فارغ التحصیلان برای پذیرش در موسسات آموزش عالی وارد سیستم آزمون دو مرحله ای معروف به YGS و LYS (قبلاً با نام ÖSS - آزمون انتخاب دانشجو) می شوند. این امتحانات متمرکز کشوری هر ساله توسط مرکز انتخاب و گزینش دانشجویان (ÖSYM) برگزار می شود و این مرکز پس از ارزیابی نمرات موضوعات مرتبط، میانگین نتایج دبیرستان و اولویتهای درخواستی داوطلبان و با توجه به ظرفیت دانشجویی هر دانشکده و دانشگاه، افراد واجد صلاحیت جهت ثبت نام در این موسسات را تعیین می کند. اشخاص دارای نمرات بالاتر، مجاز به ثبت نام در دوره های چهار ساله کارشناسی می باشند و در صورت اتمام موفقیت آمیز دوره و در پایان آن می توانند مدرک لیسانس (BD) دریافت کنند. اشخاص دارای نمره پاین تر می توانند در برنامه های آموزش عالی دو ساله پذیرفته شوند و در پایان و در صورت اتمام موفقیت آمیز دوره می توانند مدرک کاردانی (AD) دریافت کنند. دوره های دندانپزشکی، دامپزشکی و داروسازی پنج ساله و دوره پزشکی شش ساله می باشد.

دانشجویان پس از اتمام دوره چهار ساله کارشناسی و اخذ مدرک لیسانس، می توانند تحصیل خود را در دوره کارشناسی ارشد ادامه دهند. این دوره دو ساله با حالتهای با پایان نامه و بدون پایان نامه است و دانشجویان در صورت اتمام موفقیت آمیز دوره، موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد (MD) می شوند. دانشجویان جهت اخذ مدرک دکترا نیازمند مدرک کارشناسی ارشد، طی نمودن مدت زمان دوره دکترا (حداقل چهار ساله) و ارائه پایان نامه دکترا در پایان دوره می باشند. فارغ التحصیلان پزشکی، دامپزشکی، داروسازی و دندانپزشکی می توانند مستقیماً (بدون نیاز به مدرک کارشناسی ارشد) در دوره های دکترا شرکت کنند.

طبق قانون، موسسات آموزش عالی مسئول آموزش کادر علمی خود هستند. منبع اصلی درآمد دانشگاه های دولتی بودجه ای است که از طریق بودجه سالانه دولت به آنها تخصیص داده می شود، این مبلغ حدود 60٪ از کل درآمد دانشگاه ها می باشد. علاوه بر این، یک دانشگاه می تواند درآمد مستقل خود را از طریق خدمات قابل ارائه توسط آن دانشگاه، مانند مراقبت از بیماران در بیمارستان های دانشگاه، ایجاد کند. کمک های دانشجویان به دانشگاه های ایالتی تنها 4٪ از کل بودجه این دانشگاه ها را تشکیل می دهد. علاوه بر دانشگاههای دولتی، دانشگاههای خصوصی نیز وجود دارند که بودجه ای از دولت دریافت نمی کنند و کل هزینه های خود را از طریق دریافت شهریه و درآمدهای مستقل خود تامین می نمایند. در حال حاضر دانشگاههای دولتی بخش عمده بار آموزش عالی در ترکیه را به دوش می کشند و دانشجویان دانشگاه های خصوصی تنها 5 درصد از کل دانشجویان در ترکیه را تشکیل می دهند.

  • پذیرش دانشجویان خارجی

دانش آموزان خارجی که مایل به ثبت نام در دوره های تحصیلات تکمیلی موسسات آموزش عالی ترکیه هستند می توانند مستقیماً به دانشگاه ها مراجعه کنند. آنها باید تحصیلات متوسطه خود را در دبیرستان محل اقامت خود به پایان رسانده و تائیدیه آن را از سفارت ترکیه در کشور خود دریافت کرده باشند و پس از آن مجاز می باشند برای ویزای دانشجویی درخواست دهند. تقاضاهای دانشجویان خارجی توسط هر دانشگاه ها (در حد ظرفیت مجاز تخصیص داده شده برای خارجی ها) بررسی و تصمیم گیری می شود. داوطلبان خارجی متقاضی تحصیل در دانشگاههای ترکیه، همچنین باید در آزمون ورودی دانشجویان خارجی (YÖS) شرکت کنند که شامل دو بخش "آزمون مهارت های یادگیری اساسی" و "آزمون مهارت زبان ترکی" می باشد. علاوه بر این دانشجویان خارجی باید در آزمون ورودی تحصیلات تکمیلی یا یک آزمون بین المللی (GRE ، GMAT ، SAT و غیره) بنا به تشخیص دانشگاه شرکت نمایند؛ ارزیابی نتایج این امتحانات توسط دانشگاههای مربوط انجام می شود.